۰

مقاله ها

نقش بهداشت در اقتصاد مقاومتی

بهمن ۱۳, ۱۳۹۵ در ۱:۴۳ ب.ظ توسط

ممکن است هنگامی که دو واژه «سلامت» و «اقتصاد مقاومتی» در کنار هم دیده شود، در وهله اول، ذهن انسان به سمت تولید داروهای داخلی، استفاده از تجهیزات پزشکی تولید داخل، تاسیس شرکت‌های دانش‌بنیان و… برود که البته همه موارد فوق نقش مهمی در اقتصاد مقاومتی دارند، اما با توجه به دو اصل مهم هزینه-فایده (cost–benefit) و هزینه-اثربخشی (cost–effectiveness)، ذهن معطوف به یک مسئله مهم دیگر می‌شود و آن دچار نشدن به بیماری است. قطعا در صورت بیمار نشدن، نیاز به دارو، درمان و بستری کاهش می‌یابد که این امر نقش موثری در اقتصاد سلامت دارد.
هنگامی که هزینه یک بیمار مبتلا به دیابت ۴٠٠میلیون تومان، هزینه درمان یک بیماری دیالیزی ٢۵٠میلیون تومان، هزینه درمان یک بیمار مبتلا به اوتیسم ١٠٠میلیون تومان، هزینه درمان بیماری‌های قلبی عروقی هربار ١۵تا٣٠میلیون تومان، هزینه هر دوره شیمی‌درمانی بیماران سرطانی،۵٠٠ تا ۶٠٠ هزار تومان و هزینه داروی بیماران مبتلا به MS ماهیانه یک میلیون تومان باشد، یعنی اینکه بیماری و اقتصاد با هم رابطه به‌هم‌تنیده‌ای دارند. البته در مقابل بیماری، بهداشت قرار دارد که می‌تواند پیشگیری‌کننده از عوارض نامطلوب بیماری از جمله عوارض سنگین اقتصادی آن باشد.
به طور مثال، فردی که می‌تواند با آموزش بهداشت و رعایت اصول پیشگیری، خود را از ابتلا به دیابت در امان بدارد، با ابتلا به این بیماری، علاوه‌بر درد و رنج و عوارض ناشی از آن، در طول عمر باقی‌مانده خود، ۴٠٠میلیون تومان هزینه به سیستم سلامت تحمیل می‌کند.
طبق آمار وزارت بهداشت، هم‌اکنون ١۴درصد جمعیت کشورمان دارای قندخون بالا، ١٩درصد مبتلا به پرفشاری خون و ٣٠درصد دارای چربی خون بالا هستند. ١٠درصد سیگار می‌کشند، ١٧درصد چاق هستند و ١٨درصد دچار کم‌تحرکی‌اند. این‌ها یعنی آمادگی بالقوه برای ابتلا به بیماری‌های مزمن غیرواگیر، یعنی بیماری‌هایی که باعث ٧٢درصد مرگ در ایران شناخته می‌شوند، مانند بیماری‌های قلبی‌عروقی و سرطان‌ها. نکته قابل‌توجه این است که ٨٠ درصد بیماری‌های قلبی‌عروقی و ۴٠درصد سرطان‌ها قابل‌پیشگیری است. بنابراین، با رعایت بهداشت و اصول پیشگیری، میزان ابتلا به این بیماری‌ها تا حد زیادی کاهش می‌یابد که با توجه به آمار ارائه‌شده فوق، نتیجه آن کاهش چشمگیر هزینه‌های درمان است.
تلاش برای بیمار نشدن یعنی بهداشت و پیشگیری هم از وظایف دولت است (طبق اصول٣و٢٩ قانون اساسی) و هم اراده و تلاش مردم را می‌طلبد. دولت باید مردم را برای حفظ و ارتقای سلامتی خود توانمند کند و مردم هم باید سبک زندگی خود را به سمت حفظ و ارتقای سلامت خودشان اصلاح کنند که از آن به عنوان خودمراقبتی یاد می‌شود. خودمراقبتی شامل اعمالی است اکتسابی، آگاهانه و هدفدار که مردم برای خود و خانواده‌شان انجام می‌دهند تا تندرست بمانند و سلامت خود را حفظ کنند و ارتقا دهند تا کمتر و کمتر دچار بیماری شوند. طبق تحقیقات انجام‌گرفته (HSN انگلستان) خودمراقبتی می‌تواند منجر به کاهش ۴٠درصدی مراجعه به پزشکان عمومی، کاهش ۵٠درصدی بستری شدن در بیمارستان، کاهش ۵٠درصدی روزهای غیبت از کار و کاهش ۵٠درصدی مصرف دارو شود و این به معنای کاهش هزینه‌های سنگین و کمرشکن درمان است.
تحقیقات اثبات کرده است که به ازای هر هزار تومان هزینه در بخش بهداشت، ٧تا١٠هزار تومان صرفه‌جویی در کل مخارج نظام سلامت می‌شود که البته در بیماری‌های غیرواگیر مزمن، بیشتر می‌باشد. به طور مثال، طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، بار اقتصادی بیماری پرفشاری خون ٣٧٠میلیارد دلار است، در حالی که هزینه پیشگیری و تشخیص اولیه فقط ٨٨میلیون دلار می‌باشد؛ ضمن اینکه اصول پیشگیری از بیماری‌ها بسیار آسان و اطمینان‌بخش است، درد و رنجی ندارد، باعث استرس، فشارهای روحی، غیبت از کار و عوارض دارویی نمی‌شود و این به معنای اولویت و تقدم پیشگیری بر درمان است که صراحتا در سیاست‌های کلی نظام سلامت ابلاغی توسط مقام معظم رهبری به آن اشاره شده است.
علاوه‌بر آن، آموزه‌های دینی و احادیث اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) درمورد نظافت، تغذیه، اجتناب از رفتارهای نامتعادل، بهره‌گیری از طیبات، سحرخیزی، فعالیت بدنی، تعادل روانی، تعامل اجتماعی و همچنین وجود قاعده‌های فقهی مهم و متعدد همچون قاعده لاضرر و لاضرار، قاعده اولویت دفع مفسد بر جلب منفعت، قاعده وجوب مقدمه واجب، قاعده حرمت مقدمه حرام و… لزوم اولویت پیشگیری بر درمان را مشخص می‌کند. بماند که افزایش شاخص کیفیت زندگی (PQLI)، ارتقای شاخص توسعه انسان (HDI) و کاهش شاخص سال‌های عمر تضمین‌شده برای ناتوانی (DALY) که در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی سلامت نقش زیادی دارند، به طور مستقیم با وضعیت بهداشت ارتباط دارد.
بنابراین، به نظر می‌رسد شاه‌کلید و راهکار بنیادین و ریشه‌ای عمل به اقتصاد مقاومتی در حوزه سلامت، توجه و سرمایه‌گذاری هرچه بیشتر در بخش بهداشت است، چراکه به ازای هر هزار تومان سرمایه‌گذاری در بخش بهداشت که باعث پیشگیری از انواع بیماری‌ها می‌شود، در کل مخارج نظام سلامت، حداقل ٧تا١٠هزار تومان صرفه‌جویی صورت می‌گیرد و علاوه‌بر آن، شاهد کاهش عوارض ناشی از درمان از جمله درد، ناتوانی، استرس، فشارهای روحی و روانی، عوارض دارویی، اتلاف وقت، غیبت از کار و… می‌باشیم. بدین‌ ترتیب، به دو فرمان رهبر عزیزمان لبیک گفته‌ایم: هم عمل به اقتصاد مقاومتی، هم اولویت پیشگیری بر درمان.
محمد مقضی

پاسخ دهید